Spis z natury
Pracownik zatrudniony na umowę o pracę jest zobowiązany do regularnego odprowadzania składek do ZUS-u. Ich wielkość zależy od sumy wynagrodzenia, a wartość procentowa jest określona przepisami.
Składki na ubezpieczenia społeczne, tyczą się ubezpieczenia emerytalnego, rentowego, chorobowego oraz wypadkowego. Niezależnie od tych składek występują jeszcze składki: na ubezpieczenie zdrowotne, na Fundusz Pracy (FP), Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych (FGŚP) oraz Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (PFRON).
Wysokość i rodzaje składek
Wielkość składek na poszczególne rodzaje ubezpieczeń wynosi:
- emerytalne - 19,52%,
- wypadkowe 0,67-3,33%,
- chorobowe - 2,45%,
- rentowe - 6%
Składkom obowiązkowo podlegają:
- prowadzący działalność gospodarczą,
- członkowie rodziny prowadzącego działalność jeżeli z nim współpracują i zamieszkują,
- wykonujący wolny zawód, artyści, twórcy,
- pracownicy
Do obowiązkowych składek należą: składki na ubezpieczenie emerytalne, rentowe oraz wypadkowe. Składki te finansuje prowadzący działalność gospodarczą. Jeśli zatrudnia pracowników musi też za nich odprowadzać składki. W przypadku pracowników, występują obowiązkowo wszelkie składki na ubezpieczenia społeczne (emerytalne, rentowe, chorobowe, wypadkowe). Podstawą do naliczania składek jest wynagrodzenie brutto pracownika.
Płatnik składek przekazuje do ZUS imienne raporty miesięczne, składkowe ZUS RCA lub ZUS RZA i świadczeniowe ZUS RSA, po upływie każdego miesiąca kalendarzowego, w terminie ustalonym dla rozliczania składek. Jest on też zobowiązany do przekazania ubezpieczonemu wszystkich informacji, które były zawarte w imiennych raportach miesięcznych, składanych przez płatnika do ZUS. Dane te muszą być przekazane na piśmie w celu ich weryfikacji.
Koszty pracodawcy i pracownika
Ciężar ponoszenia składek jest podzielony pomiędzy pracownika i zatrudnionego (płatności składek za zatrudnionego dokonuje pracodawca, ale składki te są odliczane z wynagrodzenia zatrudnionego). Zatrudniony finansuje: połowę składki na ubezpieczenie emerytalne (tj. 9,76%), w części ubezpieczenie rentowe (tj. 1,5%) oraz w całości składkę na ubezpieczenie chorobowe (tj. 2,45%).
Natomiast pracodawca finansuje: połowę składki na ubezpieczenie emerytalne (9,76%), w części ubezpieczenie rentowe (4,5%) oraz w całości składkę na ubezpieczenie wypadkowe (0,67-3,33%). W sumie, obciążenie z tytułu składek pracownika i pracodawcy w stosunku do płacy brutto wynosi (w zależności od stawki ubezpieczenia wypadkowego) 28,64-31,30%. Zapłacone składki podlegają odliczeniu od dochodu dla potrzeb opodatkowania podatkiem dochodowym. Oznacza to, że nie płaci się podatku od kwot składek (składki są odliczane przed obliczaniem zaliczki). W trakcie urlopu wychowawczego i urlopu macierzyńskiego też pobierane są składki na ubezpieczenie społeczne. Składki te finansuje budżet Państwa.